Szarża pod Krojantami – jak wyglądała prawda 1 września 1939 roku?

Późnym popołudniem 1 września 1939 roku polskie oddziały zgrupowania „Chojnice” znajdowały się w trudnym położeniu, zmuszone do odwrotu pod naporem niemieckiej 20. Dywizji Piechoty Zmotoryzowanej. Aby osłonić wycofującą się piechotę i kupić jej cenny czas, dowódca 18. Pułku Ułanów Pomorskich, pułkownik Kazimierz Mastalerz, otrzymał rozkaz wykonania przeciwuderzenia.

Kawaleria w tamtym czasie nie była archaicznym reliktem, lecz wysoce mobilną piechotą, która do walki zazwyczaj zsiadała z koni. W tym konkretnym przypadku polscy zwiadowcy dostrzegli jednak w pobliżu wsi Krojanty odpoczywający na polanie niemiecki batalion piechoty. Decyzja mogła być tylko jedna – wykorzystać element zaskoczenia. Dwa szwadrony ułanów, liczące łącznie około 250 szabel, ruszyły do konnej szarży. Polacy błyskawicznie wpadli w szeregi wroga, siejąc panikę i rozpraszając niemieckich żołnierzy. Sukces taktyczny był na wyciągnięcie ręki.

Sytuacja zmieniła się jednak diametralnie w ułamku sekundy. Z leśnej gęstwiny, zza zakrętu drogi, wyjechały niemieckie wozy opancerzone (Leichter Panzerspähwagen), których polski zwiad wcześniej nie zauważył. Otworzyły one gwałtowny ogień z karabinów maszynowych wprost na odsłoniętych kawalerzystów. Ułani, pozbawieni w tym momencie wsparcia własnej broni przeciwpancernej, musieli ratować się natychmiastowym odwrotem za pobliskie wzniesienie. W trwającym zaledwie kilkanaście minut starciu poległo ponad dwudziestu polskich żołnierzy, w tym sam dowódca, pułkownik Mastalerz. Mimo strat, szarża pod Krojantami spełniła swoje zadanie – niemieckie natarcie zostało wstrzymane, a polska piechota mogła bezpiecznie oderwać się od przeciwnika.

Mit o kawalerii atakującej czołgi

Zrozumienie znaczenia bitwy pod Krojantami wymaga rozprawienia się z jednym z najtrwalszych mitów II wojny światowej. To właśnie to starcie posłużyło niemieckiej machinie propagandowej do stworzenia obrazu polskiego ułana rzucającego się z szablą i lancy na stalowe pancerze czołgów.

Dzień po bitwie na pole starcia przybyli włoscy i niemieccy korespondenci wojenni. Zobaczyli oni zabitych koni i poległych ułanów, a obok nich – czołgi, które dotarły w to miejsce już po zakończeniu walk. Na podstawie tego widoku, a także celowych podszeptów niemieckich oficerów, powstała kłamliwa narracja o irracjonalnej szarży na broń pancerną. Mit ten był na rękę zarówno nazistom, chcącym ukazać Polaków jako bezmyślnych i zacofanych, jak i później władzom komunistycznym w PRL, które starały się zdyskredytować przedwojenne dowództwo Wojska Polskiego. Prawda jest taka, że polska kawaleria dysponowała doskonałymi armatkami przeciwpancernymi Bofors oraz karabinami Ur, a konie służyły przede wszystkim do szybkiego przemieszczania się w terenie, a nie do walki wręcz z maszynami.

Zobacz również:

Zmiana imienia dziecka do 6 mies. - krok po kroku

Dofinansowanie z PUP Chojnice - na co możesz liczyć?

Żywa lekcja historii – Krojanty na turystycznej mapie Polski

Współcześnie szarża pod Krojantami to nie tylko zapis na kartach podręczników, ale potężne przedsięwzięcie o charakterze edukacyjnym i turystycznym. Na skraju pola bitwy, w pobliżu drogi krajowej nr 22, znajduje się charakterystyczny pomnik poświęcony bohaterom 18. Pułku Ułanów Pomorskich. Przez cały rok zatrzymują się tutaj turyści przemierzający Bory Tucholskie, by oddać hołd żołnierzom Września. Miejsce to zachęca do zadumy i jest doskonałym punktem startowym do zgłębiania lokalnej historii.

Prawdziwe oblężenie Krojanty przeżywają jednak w pierwszy weekend września. Od ponad dwudziestu lat na tutejszych polach odbywa się monumentalna inscenizacja historyczna, która z lokalnego wydarzenia wyewoluowała w atrakcję o zasięgu ogólnopolskim. To dynamiczne, wielowątkowe widowisko plenerowe, w którym bierze udział kilkuset rekonstruktorów, dziesiątki koni oraz oryginalne i zrekonstruowane pojazdy wojskowe z epoki. Organizatorzy dbają o najdrobniejsze detale, począwszy od umundurowania i wyposażenia, aż po efekty pirotechniczne, które pozwalają widzom poczuć skalę i grozę tamtych wydarzeń.

Dlaczego warto wpisać inscenizację w Krojantach w plany wyjazdowe?

Uczestnictwo w obchodach to doświadczenie, które wykracza poza standardowe zwiedzanie muzeów. Wydarzenie to ma formę wielkiego pikniku patriotyczno-militarnego. Oprócz samej rekonstrukcji bitwy z 1939 roku, turyści mogą podziwiać pokazy współczesnego sprzętu Wojska Polskiego, musztry paradnej, a także umiejętności kawaleryjskich, takich jak władanie szablą i lancą w galopie.

Dla pasjonatów militariów, rodzin z dziećmi oraz turystów poszukujących niebanalnych form spędzania czasu, Krojanty oferują kompleksowe zaplecze. Można tu porozmawiać z rekonstruktorami, z bliska obejrzeć zabytkową broń, zjeść tradycyjną grochówkę z wojskowego kotła, a przede wszystkim – zrozumieć kontekst kampanii wrześniowej w sposób namacalny i niezwykle angażujący. To doskonały pomysł na wczesnojesienny weekend na Kaszubach i Kociewiu.

Więcej informacji o wydarzeniu można przeczytać na fanpage organizatora: Tutaj.

Pamięć, która przetrwała próbę czasu

Szarża pod Krojantami pozostaje jednym z najbardziej ikonicznych momentów polskiej wojny obronnej. Jej historia to gotowy scenariusz filmowy, w którym początkowy triumf zostaje przerwany przez tragiczny splot okoliczności i przewagę technologiczną wroga. Choć propaganda próbowała zniekształcić pamięć o ułanach pułkownika Mastalerza, rzetelne badania historyczne przywróciły im należne miejsce. Dzisiejsze Krojanty to fantastyczny przykład tego, jak umiejętnie łączyć dbałość o pamięć historyczną z nowoczesną formą turystyki kulturowej. Odwiedzając to miejsce, nie tylko oddajemy szacunek przeszłości, ale stajemy się świadkami imponującego widowiska, które na długo zapada w pamięć.

Zdjęcie główne pochodzi z fanpage Szarża pod Krojantami – oficjalnej strony organizarora inscenizacji.

Artykuł Szarża pod Krojantami – prawda o legendarnej bitwie i wyjątkowa atrakcja turystyczna Kaszub pochodzi z serwisu Wiadomości Chojnice.

Chociaż niektórzy mogą uważać wizyty w muzeach za coś „szkolnego”, to wystarczy jeden spacer po tej wyjątkowej placówce, by zmienić zdanie. Muzeum w Chojnicach tętni życiem – to tutaj przeszłość spotyka się z teraźniejszością, a lokalna kultura opowiada swoją historię z pasją i dumą. Dla rodzin z dziećmi, miłośników etnografii i tych, którzy szukają inspiracji na weekend – to miejsce obowiązkowe.

Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Chojnicach – historia powstania

To muzeum nie mieści się w nowoczesnym, błyszczącym gmachu. I bardzo dobrze. Bo już sam jego budynek opowiada historię. Mieści się w kompleksie poklasztornym, w samym centrum średniowiecznego miasta. W jego skład wchodzą m.in. Brama Człuchowska z basztami, mury miejskie oraz tzw. Baszta Wronia, która zyskała sławę nie tylko dzięki swojej architekturze, ale i… legendom o duchach. Mury pamiętają czasy, gdy Chojnice były ważnym punktem na handlowych szlakach i miejscem burzliwych walk z Krzyżakami.

Samo muzeum działa od 1932 roku, a jego zbiory liczą już ponad 20 tysięcy eksponatów – od przedmiotów codziennego użytku, przez dzieła sztuki, aż po rzemieślnicze perełki sprzed wieków. To nie sucha lekcja historii – to prawdziwa podróż w czasie.

Warto wiedzieć, że kompleks muzealny regularnie zdobywa nagrody i wyróżnienia. Znalazł się m.in. na liście najciekawszych placówek kulturalnych województwa pomorskiego według raportu Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów z 2022 roku. To potwierdzenie tego, co wielu odwiedzających czuje intuicyjnie – tu po prostu chce się być.

Skarby kaszubskiej codzienności

Jedną z najmocniejszych stron muzeum są zbiory etnograficzne, dokumentujące życie codzienne mieszkańców Kaszub i Borów Tucholskich. To właśnie w tych salach można zobaczyć, jak wyglądały kiedyś kuchnie, izby, warsztaty tkackie i narzędzia rolnicze. Ale nie tylko. Zachwyca również kolekcja strojów ludowych – kolorowe spódnice, haftowane gorsety, nakrycia głowy, których nie powstydziłaby się żadna współczesna stylistka folkowej mody.

Dla dzieci to frajda – można podejrzeć, czym bawiły się ich rówieśnicy sto lat temu. Dla dorosłych – często poruszające odkrycie, jak wiele z tych przedmiotów przypomina rzeczy ze strychu babci. Etnografia tutaj to nie nudne gabloty, ale emocjonalna opowieść o tym, co bliskie, znajome, nawet jeśli dawno zapomniane.

Warto zwrócić uwagę na interaktywne elementy wystaw – dzieci mogą np. „ugotować” zupę w kuchni sprzed stu lat albo spróbować własnych sił przy kole garncarskim. To działa na wyobraźnię i sprawia, że odwiedziny w muzeum zamieniają się w prawdziwą przygodę.

Zobacz również:

Zamek w Chojnicach – był czy go nie było?

Przemiany urbanistyczne Chojnic - jak zmieniało się miasto?

Tajemnice średniowiecznych Chojnic

Jeśli komuś wydaje się, że średniowiecze to tylko daty i wojny, wystawa poświęcona historii miasta Chojnice szybko wyprowadzi go z błędu. Dzięki nowoczesnym formom narracji – od multimediów po rekonstrukcje bitew – można tu niemal poczuć zapach prochu i dźwięk mieczy w bitwie pod Chojnicami z 1454 roku. Ta słynna potyczka z czasów wojny trzynastoletniej jest jednym z głównych punktów ekspozycji i robi ogromne wrażenie – zwłaszcza na chłopcach (i ich tatusiach).

Nie brakuje też wątków związanych z codziennym życiem mieszkańców: od systemów kanalizacyjnych po organizację cechów rzemieślniczych. Dzięki temu historia staje się bardziej ludzka, namacalna i – co najważniejsze – interesująca.

Dla pasjonatów archeologii przygotowano specjalny dział, gdzie można obejrzeć znaleziska z wykopalisk prowadzonych na terenie miasta. Naczynia, ozdoby, a nawet fragmenty dawnych pieców – to wszystko buduje fascynującą mozaikę dziejów regionu.

Sztuka i rzemiosło – galeria, która łączy pokolenia

Nie tylko przeszłość żyje w murach chojnickiego muzeum. Sporą część ekspozycji zajmuje galeria sztuki i rzemiosła. Znaleźć tu można prace lokalnych artystów i rzemieślników, ale też dzieła z dawnych epok – od obrazów religijnych, przez złocone ołtarze, aż po meble, które byłyby ozdobą każdego stylowego wnętrza.

Warto podkreślić, że muzeum organizuje liczne warsztaty artystyczne – od ceramiki po tradycyjne hafty. To idealna okazja, by dzieci mogły spróbować czegoś nowego, a dorośli… przypomnieć sobie radość tworzenia. Często prowadzone są też wystawy czasowe – np. o ginących zawodach, kuchni regionalnej czy roślinach leczniczych, które kiedyś wykorzystywano w domowych aptekach.

Ciekawostką są też zbiory dotyczące lokalnych obrzędów – ślubów, chrzcin, a nawet pogrzebów – bo każda z tych chwil miała swoje rytuały, pełne symboli i znaczeń. To kawałek świata, który odchodzi, ale tu wciąż tętni życiem.

Praktyczne wskazówki – jak zaplanować wizytę?

Chojnice to niewielkie miasto, więc dojazd do muzeum nie sprawia trudności. Dla rodzin podróżujących z dziećmi dużym plusem jest bliskość parku Tysiąclecia i rynku, gdzie można zjeść coś dobrego albo po prostu pospacerować. Samo muzeum znajduje się tuż przy głównym deptaku, więc idealnie nadaje się na popołudniową wycieczkę.

Warto zaplanować około 2–3 godzin na zwiedzanie, zwłaszcza jeśli zamierza się skorzystać z oferty edukacyjnej albo warsztatów. Dzieci poniżej 7. roku życia wchodzą bezpłatnie, a bilety rodzinne są dostępne w przystępnych cenach. Przewodnicy, jak mówią sami odwiedzający, to prawdziwi pasjonaci – potrafią opowiadać tak, że dzieci słuchają z otwartymi ustami, a dorośli wychodzą z głowami pełnymi myśli i refleksji.

Niektóre sale wystawowe są dostępne dla wózków dziecięcych, a obsługa zawsze chętnie pomaga. Na miejscu dostępna jest toaleta z przewijakiem, co dla rodziców małych dzieci może być nieocenionym udogodnieniem.

Na stronie muzeum znajduje się aktualny harmonogram wydarzeń – warto do niego zajrzeć przed wizytą, bo wiele atrakcji ma charakter sezonowy, a niektóre warsztaty wymagają wcześniejszej rejestracji.

Godziny zwiedzania

Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Chojnicach mieści się w urokliwej kamienicy przy ulicy Podmurnej 15. To miejsce, w którym historia regionu spotyka się z codziennością dawnych mieszkańców – idealne, jeśli masz ochotę na podróż w czasie bez wychodzenia z miasta.

Godziny otwarcia prezentują się następująco:

Wrzesień – czerwiec:

• poniedziałek – nieczynne
• wtorek–piątek – od 10:00 do 16:00
• weekendy (sobota i niedziela) – od 10:00 do 15:00

Lipiec – sierpień (letni sezon):

• poniedziałek – nieczynne
• wtorek–piątek – od 10:00 do 17:00
• sobota i niedziela – od 10:00 do 15:00

Jeśli jesteś miłośnikiem osobistych historii i domowych skarbów, koniecznie zajrzyj do kolekcji historyczno-regionalnej Albina Makowskiego – urządzonej w dawnym mieszkaniu samego kolekcjonera przy ulicy Drzymały 5. To klimatyczne miejsce można zwiedzać po wcześniejszym zgłoszeniu telefonicznym (tel. 52 397 23 19 wew. 24) w godzinach pracy muzeum.

A może wolisz coś bardziej surowego i dzikiego? Wtedy koniecznie wybierz się do ekspozycji archeologiczno-przyrodniczej w Odrach (gmina Czersk, ul. Długa). Tam historia spotyka naturę w najbardziej pierwotnej formie.

Zwiedzanie indywidualne:

• wtorek–piątek, niedziela – od 10:00 do 14:00
• poniedziałek i sobota – nieczynne

Grupy zorganizowane mogą umówić się na zwiedzanie telefonicznie (tel. 52 397 23 19 wew. 22).

Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Chojnicach to miejsce, które łączy pokolenia. Dzieci, rodzice i dziadkowie znajdą tu coś dla siebie. Bo przecież historia to nie tylko to, co było. To też to, co nosimy w sobie – wspomnienia, opowieści, zapachy kuchni babci, piosenki, które śpiewano przy ogniskach, i obrazy zapisane gdzieś głęboko pod powiekami. W Chojnicach można je odnaleźć. Naprawdę.

Artykuł Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Chojnicach – co warto zobaczyć? pochodzi z serwisu Wiadomości Chojnice.

Skąd się wziął mit, że istniał zamek w Chojnicach?

Legenda o istnieniu zamku w Chojnicach nie wzięła się znikąd. Miasto było silnie ufortyfikowane, zwłaszcza w okresie średniowiecza, kiedy to należało do państwa zakonu krzyżackiego. Wokół centrum zbudowano solidne mury miejskie, baszty i fosy, które do dziś robią wrażenie. Jedną z nich, Basztę Wronią, często mylnie określa się mianem pozostałości zamkowych – co tylko wzmacnia to przekonanie.

Kiedy patrzy się na mapy dawnych Chojnic lub przechadza się uliczkami starówki, łatwo ulec wrażeniu, że gdzieś tutaj musiał stać zamek. Historyczne nazwy ulic, detale architektoniczne i rozmieszczenie budynków obronnych potęgują ten efekt. W dodatku, mury obronne są rzadkością w tak niewielkich miastach, więc to, co w rzeczywistości było infrastrukturą miejską, w wyobraźni zamienia się w „zamek”.

Zamek w Chojnicach pojawia się nawet w pracach niektórych historyków z początku XX wieku, którzy błędnie interpretowali źródła pisane lub opierali się na przekazach ustnych. W tamtym czasie brak dostępu do szerszych badań archeologicznych sprzyjał takim pomyłkom.

Mury zamiast zamku – co faktycznie istniało?

Zamiast zamku, Chojnice mogły poszczycić się czymś innym – rozbudowanym systemem miejskich fortyfikacji. Już w XIV wieku miasto zostało otoczone murami o długości niemal 1700 metrów, z licznymi basztami, bramami i wieżami obronnymi. Jedną z najważniejszych była Brama Człuchowska, która zachowała się do dziś i pełni dziś funkcję muzeum.

Dla średniowiecznych Chojnic te mury były symboliczną i fizyczną ochroną przed najeźdźcami. Nie było potrzeby budowania dodatkowego zamku, ponieważ cały system obronny miasta był wystarczająco skuteczny. Krzyżacy, którzy zarządzali tym terenem, stacjonowali w pobliskim Człuchowie, gdzie znajdował się prawdziwy zamek warowny – i to właśnie tam podejmowano strategiczne decyzje wojskowe.

Chojnice pełniły raczej funkcję zaplecza handlowego i administracyjnego, a nie militarnej twierdzy. Warto zaznaczyć, że miasto wielokrotnie znajdowało się na linii frontu – np. podczas wojny trzynastoletniej – ale nigdy nie było na tyle istotne strategicznie, by budować tu zamek.

Dlaczego wierzymy w zamek w Chojnicach?

To pytanie, które można by zadać nie tylko o Chojnicach, ale o wielu innych miejscowościach w Polsce, gdzie mity historyczne skutecznie przysłaniają fakty. Istnieje wiele powodów, dla których mieszkańcy i turyści nadal wierzą w istnienie chojnickiego zamku.

Po pierwsze – brak rzetelnej edukacji lokalnej. W szkołach rzadko mówi się o szczegółach historii regionalnej. Dzieci uczą się o Wawelu i Malborku, ale nie o specyfice własnych miast. To, czego nie wyjaśni nauczyciel, wyjaśni internet albo babcia – a te źródła bywają bardzo „twórcze”.

Po drugie – turystyka potrzebuje legend. Łatwiej przyciągnąć zwiedzających do „miasta z zamkiem”, niż do „miasta z dawnymi murami miejskimi”. Nawet jeśli to drugie jest bardziej zgodne z prawdą, nie brzmi tak malowniczo. Dlatego lokalne narracje bywają wygładzone, czasem wręcz ubarwione.

Po trzecie – nazwa robi swoje. W dokumentach i artykułach sprzed lat pojawiały się wzmianki o „chojnickim zamku”, choć nie odnosiły się do faktycznej budowli, a raczej do struktur militarnych czy siedziby władzy miejskiej. Ludzie z czasem zaczęli traktować to dosłownie.

Co zatem warto zobaczyć w Chojnicach?

Brak zamku nie oznacza, że w Chojnicach nie ma nic ciekawego do zobaczenia – wręcz przeciwnie! To jedno z piękniej zachowanych średniowiecznych miast w północnej Polsce, a jego urbanistyka i zabytki są żywą lekcją historii.

Brama Człuchowska, Baszta Wronia, fragmenty murów i liczne detale architektoniczne robią ogromne wrażenie. Można tu zobaczyć, jak wyglądało średniowieczne miasto, które nie było tylko punktem na mapie, ale tętniącym życiem centrum handlu i rzemiosła.

Dla dzieci to świetna okazja, by nauczyć się czegoś o historii bez nudy – wystarczy dobry przewodnik lub folder z zadaniami. Dla dorosłych to lekcja o tym, jak łatwo wpaść w pułapkę przekonań i powielać mity, nawet w dobrej wierze.

Zobacz również:

Przemiany urbanistyczne Chojnic - jak zmieniało się miasto?

Małe kroki, wielka zmiana: jak dbać o siebie i stopniowo wdrażać zdrowe nawyki

Co mówią źródła?

Jeśli ktoś naprawdę chce się zagłębić w temat, warto sięgnąć do opracowań historycznych, takich jak publikacje Instytutu Historii PAN czy lokalnych historyków-regionalistów. Prace takie jak „Chojnice – miasto na pograniczu” (red. K. Mikulski) jasno pokazują, że żaden zamek w Chojnicach nie został ani udokumentowany archeologicznie, ani opisany w źródłach średniowiecznych jako osobna warownia.

W 2023 roku chojnickie muzeum zorganizowało nawet cykl spotkań edukacyjnych pt. „Zamek, którego nie było”, gdzie omawiano właśnie ten temat. Frekwencja? Pełna sala. Bo choć zamek to tylko mit – to mit, który fascynuje.

Artykuł Zamek w Chojnicach – był czy go nie było? pochodzi z serwisu Wiadomości Chojnice.

Najważniejsze informacje dla zwiedzających Górniczą Wioskę

Pełna nazwa tej kaszubskiej atrakcji to Wieś Górnicza Węgla Brunatnego. Skąd wziął się pomysł na jej utworzenie? Inspiracją stały się pozostałości po jedynych podziemnych kopalniach węgla brunatnego, które istniały właśnie na północy Polski. Prace na ich terenie wykonywane były w latach 1850-1939. 

Niezwykła wioska ma za zadanie pokazać historię i metody wydobycia tego kruszcu, ale nie tylko. Możemy w niej również zobaczyć gry i tradycje z tamtych czasów. Turystom przybliżane są także ciekawe gatunki ptaków, zwierząt i roślin egzystujących na terenach Borów Tucholskich. 

Osoby wybierające się do Górniczej Wioski powinny pamiętać, że atrakcja dostępna jest 

wyłącznie w sierpniu i lipcu od wtorku do niedzieli w godzinach od 12 do 17. Niestety, z uwagi na zniszczenie podziemnej części kopalni i brak środków na jej odbudowanie, obecnie nie ma możliwości zwiedzania tej części. 

Cel Górniczej Wioski

Na nasze zainteresowanie i docenienie z pewnością zasługują pomysłodawcy i twórcy tego niezwykłego miejsca. Oni sami mówią o sobie, że są grupą społeczników, którym szczególnie zależy na ochronie zabytków, tradycji i dziedzictwa kulturowego. To właśnie dzięki ich pasji, ten fragment polskiej historii nie pójdzie w zapomnienie. 

Wśród celów statutowych przedsiębiorstwa znalazła się ochrona dziedzictwa i zabytków, prowadzenie badań archeologicznych, aktywizacja społeczności lokalnej, promocja potencjału wsi i turystyki opartej na dziedzictwie, a także ochrona przyrody. 

Każdy odwiedzający tę atrakcję turystyczną przyczynia się do jej dalszego rozwoju, bo zysk ze sprzedanych biletów idzie właśnie na m.in. dalsze prace badawcze i inne działania pozwalające zrekonstruować część zabytków znajdujących się pod ziemią. 

Zobacz też: Chojnice atrakcje | Bitwa pod Chojnicami | Bory Tucholskie – co zobaczyć?

Co przygotowano dla turystów indywidualnych?

Jeśli jesteśmy w okolicach Borów Tucholskich i wciąż zastanawiamy się, czy warto odwiedzić Górniczą Wioskę, koniecznie zapoznajmy się z poniższą listą. Na każdego turystę indywidualnego czekają tu atrakcje, takie jak:

• Poszukiwanie skarbu górnika Wilhelma Krügera. Pod tą nazwą kryje się gra terenowa. Naszym zadaniem jest odnalezienie skarbu, wykorzystując otrzymane karty specjalne. Podczas zabawy dowiadujemy się więcej o historii górnictwa, górników i miejscowej przyrody. Dzięki audio przewodnikowi możemy też usłyszeć głosy zwierząt i ptaków, usłyszeć ciekawostki z ich życia;
• Spotkanie z duchem kopalni – Skarbnikiem. Ta tajemnicza postać opowiada turystom o górnictwie i górnikach oraz wprowadza ich pod ziemię. Obecnie najniżej można zejść na głębokość 6 metrów, czyli tyle, ile wynosi poziom wejścia do sztolni;
• Interaktywna przygoda w Starej Maszynowni. To kolejny sposób na uzyskanie wiedzy o tym miejscu podany w bardzo przystępnej formie – z pomocą interaktywnej makiety Wioski Górniczej sprzed 100 lat;
• Pole dla gzubów. Najmłodsi, mając do dyspozycji felgi, zbijak, labirynt kulkowy czy strzelanie z procy do puszek, mogą poznać gry, które bawiły dzieci w XIX wieku; 
• Dzieci będą zachwycone także pozostałymi atrakcjami: ścieżką bosego Antka (sensoryczną ścieżką zmysłów) i wiejską zagrodą z domowymi zwierzętami.

Cykliczne imprezy i warsztaty, w których warto wziąć udział

Na uwagę zasługują również organizowane latem imprezy tematyczne. Na przykład borowiacko-śląska biesiada weselna o nazwie „Wesele Sztygara” to wydarzenie bazujące na tradycjach weselnych z końca lat 30. XX wieku oraz inspirowane prawdziwym wydarzeniem (weselem, które odbyło się 1933 roku w Pile). Mamy niepowtarzalną okazję zostać gościem sztygara Eryka i jego wybranki, Zosi. Muzyka na żywo, smaczne, tradycyjne posiłki, tańce i wesołe przyśpiewki pozostaną w naszej pamięci na długo.

Górnicza Wioska zachęca także organizacje pozarządowe, fundacje, grupy nieformalne i instytucje publiczne do skorzystania z licznych warsztatów i szkoleń. Członkowie tych organizacji mogą w przystępny sposób poszerzyć swoją wiedzę z takich dziedzin jak:

• tworzenie wiosek tematycznych, integracja zespołu czy tworzenia biznesplanu przedsięwzięcia społecznego;
• teoria i praktyka w tworzeniu gier terenowych;
• praktyczne warsztaty z tworzenia produktów lokalnych.

Oferta Górniczej Wioski jest więc na tyle różnorodna i ciekawa, że każdy znajdzie coś dla siebie. Warto przenieść się do czasów przed II wojną światową lub zainspirować pomysłem ochrony zabytków i tradycji w swojej okolicy!

Górnicza wioska na mapie:

Artykuł Górnicza Wioska – atrakcje w okolicach Chojnic pochodzi z serwisu Wiadomości Chojnice.

Najchętniej odwiedzane miejsca w Chojnicach 

Miasto dzięki swojej lokalizacji blisko Borów Tucholskich oraz długoletniej historii jest miejscem, które przyciąga turystów o różnych zainteresowaniach. Mimo że nie leży nad morzem ani u podnóża gór, to wciąż region chętnie przez nich odwiedzany.  

Co urlopowicze wybierają najczęściej w deszczowe dni? Do popularnych obiektów należą:

• Spichlerze wybudowane w XVIII, znajdujące się przy ulicy Krótkiej. Szczególnie polecane ze względu na panujący wewnątrz klimat;
• Wieża ciśnień, czyli jedna z najbardziej charakterystycznych budowli w mieście;
• Dla tych, którzy chcieliby się rozerwać z rodziną i znajomymi, idealnym miejscem może okazać się kręgielnia „Mistral”. Można tu tak naprawdę spędzić wiele godzin, ciesząc się przyjemną rywalizacją;
• Jeśli chodzi o warte odwiedzenia muzea, to wysoko plasuje się Muzeum w Bramie Człuchowskiej, w którym na 4 piętrach możemy zobaczyć cztery stałe wystawy dotyczące archeologii, etnografii, historii i sztuki. W sąsiedztwie znajduje się Baszta Kurza Stopka, gdzie wystawiono Galerię Współczesnej Sztuki Polskiej.

Atrakcje historyczne w Chojnicach

Ze względu na długą i ciekawą przeszłość miasta, o której wspomnieliśmy już wyżej, większość atrakcji turystycznych niesie za sobą wartość historyczną. Możemy zatem obrać ten kierunek i ruszyć śladem budowli wybudowanych wiele lat wcześniej. Szczególnie godne polecenia są:

• Pozycja obowiązkowa, czyli Muzeum Historyczno-Etnograficzne. Co ciekawego możemy zobaczyć w tym miejscu? Pracujący tu przewodnicy w interesujący sposób opowiedzą nam o chojnickiej historii i kulturze, podczas gdy my będziemy oglądać licznie zgromadzone eksponaty, w tym czaszki, obrazy, ceramikę i stare medale;
• Znajdujący się w pobliżu późnobarokowy kościół pojezuicki p.w. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny oraz Kościół p.w. Ścięcia Św. Jana Chrzciciela wybudowany w XIV wieku w stylu nadwiślańskiego gotyku; 
• Co ciekawe, sam Ratusz powstały na początku XIX wieku zalicza się do największych atrakcji Chojnic. Nawet mimo niesprzyjającej aury, warto przejść się w jego pobliże i obejrzeć umiejscowione obok studnię oraz fontannę z figurami kobiet. 

Co robić z dziećmi w deszcz?

Wiemy jednak, że nie wszyscy pasjonują się historią i architekturą. Szczególnie najmłodszym trudno skupić uwagę nawet na najbardziej interesujących wystawach. Co zatem możemy zrobić jesienią w Chojnicach z dziećmi? Miasto oraz lokalni przedsiębiorcy, mają w tej dziedzinie wiele do zaoferowania! Warto tu wymienić:

• Eksperymentarium, które zapewnia nie tylko miły czas dorosłym i dzieciom, ale też pozwala wiele się nauczyć za pomocą osobiście przeprowadzonych doświadczeń. Zarówno przyjezdni, jak i miejscowi chętnie korzystają m.in. ze stanowiska „siłowania się” z turem, symulatora rejsu bojerem czy quizu na temat wynalazków;
• Ciekawą ofertę przedstawia również Chojnickie Centrum Kultury, gdzie w odnowionej, wyposażonej w wygodne fotele i sofy sali kinowej możemy obejrzeć najnowsze produkcje;
• Wiele ciekawych projektów i imprez organizuje się również w Gminnym Ośrodku Kultury w Chojnicach. Przy odrobinie szczęścia, dzieci i młodzież mogą wziąć udział w cyklicznie urządzanych konkursach, turniejach czy festiwalach. 

Dla tych, którym pogoda nie straszna

Niektórych nawet zimno i deszcz nie odstraszą od spędzenia czasu na świeżym powietrzu. Dla nich wystarczy tylko odpowiednie nastawienie i nieprzemakalne ubranie i już mogą ruszać w trasę. Czy znajdą w Chojnicach coś dla siebie? 

Jeżeli należymy do tych śmiałków, ale planujemy tylko krótki spacer, być może wystarczy nam przestrzeń, jaką zapewnia Park Tysiąclecia. Jest to obszar oddalony od miejskiego zgiełku, wyposażony w place zabaw, skatepark i siłownię. Widok na znajdujący się tu staw, nawet mimo złej pogody może być dla nas bardzo relaksujący.

Na koniec warto wspomnieć oczywiście o Borach Tucholskich. To tu w otoczeniu dzikiej przyrody czekają na nas ścieżki spacerowe i rowerowe, na których trasie warto odnaleźć miejscowe Pomniki Przyrody. Tak bliski kontakt z nieskażoną fauną i florą na pewno przyniesie nam wiele radości i satysfakcji!

Artykuł Co robić w Chojnicach, gdy pada deszcz? Poznaj najlepsze atrakcje na jesienne dni! pochodzi z serwisu Wiadomości Chojnice.

Krótka historia Chojnic — jak rozwijał się „Klucz i Brama Pomorza”?

Chojnice to ósme co do liczby ludności miasto województwa pomorskiego. Jego historia sięga czasów średniowiecznych. Dzięki badaniom archeologicznym wiadomo, że osada istniała tu już około XI — XII wieku. Sama nazwa „Chojnice” po raz pierwszy pojawiła się w źródłach historycznych datowanych na XIII wiek. 

Nie wiadomo, w jakim roku dokładnie osada zyskała prawa miejskie, ale jej znaczenie rosło, kiedy na terenach dzisiejszych Chojnic panował zakon krzyżacki. Miasto leżało na szlaku handlowym łączącym Brandenburgię z Malborkiem. W XIV wieku Chojnice były otoczone dwoma jeziorami — Zielonym i Jeleńcz — co stanowiło naturalną przeszkodę dla ewentualnych najeźdźców i zaważyło na decyzji zakonu krzyżackiego co do wzmacniania fortyfikacji miasta. 

Chojnice w kronikach Jana Długosza zostały nazwane Kluczem i Bramą Pomorza, ponieważ stały się jednym z najważniejszych punktów obronnych południowo-zachodniej granicy państwa krzyżackiego. Pozostałości średniowiecznych fortyfikacji możemy oglądać do dzisiaj podczas spaceru miejskimi ulicami. 

Jak doszło do wybuchu wojny trzynastoletniej?

Wojna trzynastoletnia to najdłuższy konflikt w dziejach, jaki Królestwo Polskie prowadziło z zakonem krzyżackim. Wojna miała miejsce w latach 1454-1466, a jej zarzewiem był bunt średniej szlachty i mieszczaństwa pruskiego przeciwko władzom państwa zakonu krzyżackiego. 

Mieszkańcy Prus, niezadowoleni m.in. z nakładanych na nich ograniczeń uniemożliwiających wzbogacanie się i posiadanie realnego wpływu na losy państwa, założyli tzw. Związek Pruski. W 1454 roku buntownicy wywołali powstanie zbrojne przeciwko zakonowi krzyżackiemu, które odnosiło znaczące sukcesy militarne. W tym samym roku Związek Pruski zwrócił się do króla Polski — Kazimierza Jagiellończyka — o udzielenie wsparcia w zamian za prawo do dziedziczenia Prus. Król, licząc na szybkie zwycięstwo nad osłabionym zakonem krzyżackim, wcielił ziemie pruskie do Korony Królestwa Polskiego i wypowiedział zakonowi wojnę. 

Przeczytaj też: Najwięksi pracodawcy na Kaszubach | Niecodzienna atrakcja w okolicach Chojnic – Górnicza Wioska!

Bitwa pod Chojnicami największym starciem wojny 

Do bitwy pod Chojnicami doszło 18 września 1454 roku, czyli w początkowym okresie wojny trzynastoletniej. Było to największe starcie konfliktu, a zarazem potyczka, w której Korona Królestwa Polskiego poniosła największą porażkę w całej historii wojen toczonych z zakonem krzyżackim. 

Bitwa pod Chojnicami ukazała, jak bardzo nieskuteczne, w porównaniu z zawodowymi najemnikami, stało się polskie pospolite ruszenie, czyli wojsko składające się z rycerzy i innych mężczyzn powszechnie powołanych do walki zbrojnej. Ciężko uzbrojeni rycerze Królestwa Polskiego na koniach nie byli w stanie dać skutecznego oporu oddziałom krzyżackim walczącym przy pomocy broni palnej, artylerii i wozów taborowych. Zawodowe wojsko najemne zakonu krzyżackiego było zdyscyplinowane i dobrze prowadzone, natomiast polskie pospolite ruszenie okazało się źle dowodzoną grupą rycerzy dbających tylko o swoje przywileje i interesy, a ponadto używającą przestarzałych metod walki i broni. 

Straty po polskiej stronie wynosiły około 3 tys. zabitych i 300 wziętych do niewoli, natomiast zakon krzyżacki poświęcił tylko około 100 żołnierzy. Sam król Kazimierz Jagiellończyk musiał ratować się ucieczką z pola walk. Bitwa pod Chojnicami była wielką kompromitacją Korony Królestwa Polskiego, która zniweczyła sukcesy osiągnięte przez pierwsze miesiące konfliktu.

Ostatecznie w wojnie trzynastoletniej zwyciężyła Korona Królestwa Polskiego, lecz był to długi i wyniszczający konflikt. Stronie polskiej pomogły m.in. wewnętrzne kryzysy trapiące zakon krzyżacki, takie jak np. brak wystarczających środków finansowych do opłacania skutecznej armii najemnej. Również król Kazimierz Jagiellończyk wyciągnął wnioski z bitwy pod Chojnicami i w dalszych etapach wojny korzystał już z najemników i utalentowanych dowódców. Chojnice stały się ostatnim punktem oporu zakonu krzyżackiego w wojnie trzynastoletniej. Oddziały Korony Królestwa Polskiego oblegały miasto przez 2 miesiące, aż do kapitulacji jego obrońców. 

Współczesne chojnickie turnieje rycerskie i rekonstrukcje wydarzeń historycznych

Dziś historia średniowiecznych zmagań, pomiędzy Królestwem Polskim a zakonem krzyżackim, inspiruje mieszkańców Chojnic do organizowania inscenizacji różnych potyczek rycerskich, turniejów, a nawet rekonstrukcji takich wydarzeń, jak bitwa pod Chojnicami czy przyłączenie miasta do Korony Królestwa Polskiego. Działa tu Bractwo Rycerskie Herbu Tur. Pasjonaci średniowiecznych zwyczajów pokazują m.in., jak walczono niegdyś na kopie, jak wygląda turniej tarczy i miecza czy turniej łuczniczy. “Oblężenie Chojnic” to nazwa wydarzenia, które odbywa się w mieście corocznie pod koniec sierpnia.

Artykuł Bitwa pod Chojnicami — najważniejsze starcie wojny trzynastoletniej? pochodzi z serwisu Wiadomości Chojnice.

Unikatowa przyroda, czyli najważniejsza atrakcja Borów Tucholskich

Krajobraz Borów Tucholskich jest unikalny nie tylko w skali kraju, ale także Europy. Nigdzie indziej nie doświadczymy takich widoków. Znajduje się tu kilka parków krajobrazowych oferujących turystom niezapomniane obrazy. 

Bory zamieszkuje wiele gatunków zwierząt zagrożonych wyginięciem. Podczas spaceru można natknąć się tu nie tylko na sarny, bobry czy lisy, ale także zobaczyć m.in. borsuka, wydrę, bociana czarnego, czaplę siwą czy sokoła wędrownego. 

Zimą w Borach Tucholskich okazyjnie pojawiają się nawet wilki. Zachwyca również tutejsza flora. Żyją tu rośliny owadożerne, m.in. rosiczki, spotkać można lilie wodne oraz stanąć pod “Chrobrym”, czyli cisem mającym około tysiąca lat i obwód pienia wynoszący 250 cm. Warto wspomnieć też o Dębie Bartusiu, czyli innym, ciekawym pomniku przyrody. 

W parku wytyczono pięć pieszych szlaków turystycznych. Długość najkrótszego to około 1,5 km, natomiast najdłuższy ciągnie się na przestrzeni około 22,1 km. Trasy rowerowe zajmują łączną długość 25,5 km. Dla najmłodszych przygotowano cztery ścieżki edukacyjne, które pozwalają dowiedzieć się nieco o znaczeniu przyrody w życiu człowieka i konieczności jej ochrony. 

Przeczytaj też: Przewodnik po klubach sportowych Chojnic | Zmiany w awansach zawodowych nauczycieli

Nie tylko kajaki — liczne atrakcje wodne 

Najważniejszymi ciekami wodnymi Borów Tucholskich jest Brda i tzw. Czarna Woda, czyli Wda, ale poza nimi w regionie znajduje się jeszcze wiele innych rzek. W granicach parku narodowego mieści się także aż 21 jezior! 

Wszystko to sprawia, że wiele firm z Chojnic i okolic organizuje spokojne oraz bardziej emocjonujące spływy kajakowe. Nieopodal miasta leży wieś Charzykowy posiadająca własny port jachtowy. Na tutejszym jeziorze można uprawiać windsurfing i żeglarstwo, wypożyczyć rower wodny albo po prostu popływać. Znajdują się tu dogodne warunki zarówno do biernego, jak i aktywnego odpoczynku nad wodą, dobre również dla rodzin z dziećmi w każdym wieku.

Jeziora Borów Tucholskich to doskonałe miejsce dla amatorów wędkarstwa. Przy akwenach wodnych znajdują się strefy wydzielone specjalnie dla tej aktywności. Należy jednak pamiętać, że połów możliwy jest tylko po wykupieniu zezwolenia, którego cena zaczyna się od 5 zł za dzień. Z wędką nie wolno zapuszczać się także na niedozwolone do tego tereny. Wszystko to służy dbałości o przyrodę i ochronie niektórych gatunków ryb. Przed rozpoczęciem wędkowania warto przeczytać regulamin zamieszczony na stronie Parku Narodowego “Bory Tucholskie”. 

Słów kilka o Kaszubach i historii Chojnic

W samych Chojnicach warto pojawić się na Placu Jagiellońskim, malowniczym miejskim rynku z przyciągającym budynkiem ratusza oraz przejść pod bramę Człuchowską, która jest jednym z symboli miasta. To obiekt z XIV wieku, dziś znajduje się tu ciekawe Muzeum Historyczno-Etnograficzne. Miejscowa legenda głosi, że brama Człuchowska to jedno z wyjść podziemnych tuneli ciągnących się aż do, oddalonego o ponad 14 km, zamku krzyżackiego w Człuchowie. 

W muzeum można dowiedzieć się wiele o początkach powstania Chojnic i jego dalszej historii. To idealny wstęp do zwiedzenia pozostałych średniowiecznych fortyfikacji miejskich, np. Baszty Kurza Stopka, Szewskiej i Wroniej. Na uwagę zasługuje także barokowy Kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Chojnicach i Bazylika Ścięcia Świętego Jana Chrzciciela. Zwieńczeniem spaceru po mieście może być obszerny Park Tysiąclecia. 

Część Borów Tucholskich i same Chojnice znajdują się na Kaszubach, tym samym są mocno związane z historią i kulturą Kaszub. W Brusach-Jagliach, 25 minut drogi samochodem na północny wschód od Chojnic znajduje się Muzeum Regionalne Chata Kaszubska. Wizyta w tym miejscu pozwoli doświadczyć warunków i sposobów życia rdzennych mieszkańców Kaszub, poznać ich historię, a nawet dowiedzieć się, skąd wzięły się, dziś osobliwie brzmiące, lokalne nazwy miejscowości, takich jak np. Swornegacie czy Męcikał. 

Najciekawsze atrakcje miejskie na słoneczne i pochmurne dni

Chcącym poszaleć lub zrelaksować się w wodzie, nie tylko Jeziora Charzykowskiego, Chojnice oferują rozbudowany aquapark ze strefą basenową, rozrywkową, saun oraz SPA. Wrażeń dzieciom, młodzieży, jak i dorosłym dostarczy także miejscowe Canpol Extreme Center, czyli całoroczny, kryty tor kartingowy. 
Nigdzie w kraju nie znajdziemy miejsca podobnego do chojnickiego Eksperymentarium. Znajdują się tu interaktywne wystawy, dzięki którym możliwe jest manualne, zmysłowe i intelektualne doświadczenie związku człowieka z przyrodą. Wizyta w Eksperymentarium to idealne uzupełnienie ścieżek edukacyjnych Parku Narodowego “Bory Tucholskie”.

Artykuł Bory Tucholskie – atrakcje dla aktywnych i spragnionych spokoju pochodzi z serwisu Wiadomości Chojnice.